Ở giữa ngã 6 Lạc Viên bây giờ là một cái hố khổng lồ — hầm chui thuộc dự án cầu Nguyễn Trãi vượt sông Cấm. Quanh hố là những giàn thanh chống màu cam bắc ngang. Hai máy khoan cọc đứng cao như cột điện, cần vươn lên khỏi mái nhà phố.
Giờ tan tầm, dòng xe vây quanh cái hố ấy mà đi. Nhìn từ trên cao, nó giống một dòng nước ôm lấy tảng đá giữa suối. Chậm, nhưng dòng vẫn chảy.
Anh chị nào sống quanh Lạc Viên, Máy Tơ hay Lê Lai thì suốt một năm nay chắc đã quen với chuyện xáo trộn này. Giao thông ở đây bị hạn chế vì công trình cầu Nguyễn Trãi. Từ ngày 1/9, đảo xuyến ngã 6 Lạc Viên tạm dừng hoạt động. Đường Nguyễn Trãi chuyển thành một chiều trên hai đoạn. Bù lại, đường Lê Lai mở hai chiều toàn tuyến. Ai quen đường cũ thì mấy ngày đầu thế nào cũng đi lạc.
Nhưng cái hố này chỉ là một phần nhỏ. Dưới lòng ngã 6 và bên kia mặt sông, thành phố đang đặt xuống 6.200 tỷ đồng.
Hầm chui thứ ba thành phố đào cùng một lúc
Nhìn cái hố này anh chị có thấy quen không? Tôi thì thấy quen ngay.
Hai bài trước tôi đã đưa anh chị xuống hầm chui nút giao Bùi Viện – Lê Hồng Phong và hầm chui nút giao Bùi Viện – Võ Nguyên Giáp. Đây là cái thứ ba. Ba hầm chui cùng đào một lúc trong một thành phố.
Chỉ khác một chỗ: hai cái trước là công trình đứng riêng. Còn cái hố ở ngã 6 Lạc Viên này chỉ là chân của một thứ lớn hơn nhiều — cầu Nguyễn Trãi, cây cầu đang vượt sông Cấm.
Cầu còn có hai nhánh dẫn xuống đường Lê Thánh Tông. Cộng cả hầm chui ở ngã 6 nữa là thành một cụm công trình, chứ không phải một cây cầu đơn lẻ.
Vì sao thành phố phải bước qua sông Cấm
Có một chuyện tôi nghĩ nhiều anh chị chưa để ý. Từ tháng 5 năm ngoái, thành ủy và ủy ban thành phố đã chuyển sang bên kia sông Cấm làm việc rồi. Hơn 10.000 công chức đã sang trung tâm hành chính mới bên Thủy Nguyên, rộng 324 ha. Ngay cạnh là khu công nghiệp VSIP rộng cả nghìn héc-ta.
Tức là trung tâm thành phố đã sang sông trước. Còn con đường sang sông thì bây giờ mới đang xây.
Anh chị cứ nhìn thành phố cũ mà xem. Một bên là sông Cấm với dải cảng biển chạy dọc bờ. Một bên là sông Lạch Tray. Ở giữa là phố xá đã kín đặc người và nhà. Đất trong vùng lõi gần như không còn chỗ để thở.
Trong khi bên kia sông thôi, Thủy Nguyên đất rộng, nền cao, khu công nghiệp đã có sẵn. Chuyện này thì các thành phố khác làm lâu rồi. Đà Nẵng bước qua sông Hàn. Sài Gòn bước qua Thủ Thiêm. Bây giờ tới lượt Hải Phòng bước qua sông Cấm.
Mà muốn bước qua sông thì trước hết phải có đủ cầu. Đây đã là cây cầu thứ sáu bắc qua sông Cấm. Nhìn về phía xa, cái vòm đỏ là cầu Hoàng Văn Thụ, xa hơn nữa là cầu Bính. Mỗi cây một dáng đứng khác nhau.
Những con số của cầu Nguyễn Trãi
Tổng mức đầu tư 6.200 tỷ đồng. Và có một điểm khác hẳn hai hầm chui tôi đi xem trước đó: lần này thành phố không tự chi toàn bộ nữa, mà có cả ngân sách trung ương cùng góp.
Cầu dài 1.476 m, kết cấu dây văng, thiết kế vĩnh cửu. Dây văng nói cho dễ hình dung là thế này: mặt cầu được treo lên bằng những sợi cáp xòe ra từ đỉnh tháp. Tháp càng cao thì cáp càng khỏe, nhịp giữa sông càng vượt được xa mà không cần trụ đỡ bên dưới.
Vì sao ở đây phải treo kiểu đó? Anh chị nhìn mặt sông mà xem. Xà lan, tàu hàng chạy suốt ngày. Sông Cấm là con sông làm ăn của thành phố. Nên nhịp giữa phải thật xa để lòng sông còn thoáng cho tàu bè qua lại.
Hai tháp của cầu Nguyễn Trãi cao 111 m. Trong bản vẽ, hai tháp tạo hình hai cánh buồm vươn ra khơi — đúng chất thành phố cảng.
111 m thì tương đương một tòa nhà 35 tầng. Anh chị muốn hình dung cho nhanh thì cứ chạy ra chung cư Hoàng Huy Commerce ở mặt đường Võ Nguyên Giáp, dự án đó cũng cao 35 tầng. Rồi tưởng tượng bê hai tòa như thế đặt ra giữa sông Cấm.
Mặt cầu chính rộng 26,5 m, gồm 4 làn cơ giới và 2 làn hỗn hợp. Tốc độ thiết kế 80 km/h — nhanh nhất trong những công trình tôi đưa anh chị đi xem từ trước đến giờ, vì hai hầm chui kia chỉ 70 km/h.
Sau 20 tháng thi công, công trình đi được đến đâu
Cầu khởi công ngày 18/12/2024, kế hoạch hoàn thành trong năm 2027. Đến giờ là khoảng 20 tháng.
Ba hạng mục đi ba tốc độ khác nhau. Cầu dẫn đã đạt 85%. Cầu chính, tức phần vượt sông, đạt 62%. Còn hầm chui ngã 6 Lạc Viên thì mới được 8 tháng tuổi, đạt 16% — đúng giai đoạn đào hố, chống vách, khoan cọc như anh chị thấy ở đầu bài.
85% cầu dẫn nhìn ra sao thì anh chị thấy rồi đấy. Một vòng xuyến khổng lồ làm hẳn trên không, đã gần khép trọn vòng. Mặt cầu bê tông chạy liền một dải từ trong thành phố ra tới mép sông, phẳng phiu, rộng rãi. Nhìn là muốn vác xe ra chạy luôn, mỗi tội chưa ai cho chạy.
Còn phần vượt sông thì hai trụ tháp đang vươn lên từ mặt nước, giàn giáo màu xanh bọc quanh, cẩu tháp đứng kèm bên cạnh. Hai tháp đứng hai bên sông nhìn nhau, khoảng giữa còn trống.
Sáng 2/9 vừa rồi, bí thư thành ủy đã ra tận công trường thăm và tặng quà anh chị em công nhân làm xuyên lễ. Hôm đó ông đi thăm tổng cộng 5 công trình trọng điểm, trong đó có cầu Nguyễn Trãi và cả ba công trình tôi đã dẫn anh chị đi xem ở các bài trước.
Chỉ đạo thì rất rõ: phấn đấu thông xe kỹ thuật trước Tết Nguyên đán, đưa vào sử dụng đúng dịp 30/4/2027. Từ giờ đến Tết còn khoảng 5 tháng. Anh chị nhìn khoảng trống giữa sông kia thì tự thấy mốc đó căng thế nào. Tôi chưa dám nói có kịp hay không — đó là quan sát của riêng tôi khi nhìn công trường từ trên cao, không phải thông tin chính thức từ chủ đầu tư.
Một bến cảng hơn 150 tuổi nhường chỗ cho cây cầu
Tên đầy đủ của dự án này dài, và nửa sau mới là phần ít ai để ý: xây dựng cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang đô thị vùng phụ cận.
Anh chị nhìn dải đất chạy dọc bờ sông trong ảnh phía trên. Nhà kho mái tôn đã dỡ hết. Giàn cẩu đứng im. Đó là cảng Hoàng Diệu — bến cảng đã hơn 150 tuổi.
Nói không quá thì Hải Phòng, cái tên thành phố cảng, bắt đầu từ những bến cảng như thế này. Bao nhiêu thế hệ công nhân bốc xếp đã sống cả đời ở đây. Bao nhiêu gia đình nhờ bến cảng này mà làm ăn khấm khá hơn.
Bây giờ toàn bộ mặt bằng cảng đã bàn giao cho dự án. Máy móc, hàng hóa cùng hơn 1.000 anh chị em công nhân cảng chuyển ra Tân Vũ và Lạch Huyện — những cảng nước sâu ngoài cửa biển.
Hơn 50 ha đất ven sông Cấm được thu hồi, để làm cầu, làm công viên và chỉnh trang cả dải bờ sông cho người dân dùng.
Anh chị thử nghĩ xem. Một thế kỷ rưỡi trước, thành phố sinh ra từ chính bến cảng này. Còn bây giờ thành phố lớn đến mức chính bến cảng phải rời đi, để trả mặt sông lại cho cây cầu và cho công viên.
Tàu hàng ra cửa biển lớn. Trung tâm hành chính sang bên kia sông. Còn mặt sông thì trả lại cho người dân.
Câu hỏi tôi vẫn để ngỏ
Ở bài viết về cầu Hải Thành và đường vành đai 2, tôi có nói rằng thành phố đang lớn nhanh hơn chính những con đường của nó. Đứng ở đây, tôi lại thấy điều đó thêm một lần nữa.
Lúc cho flycam bay dọc mặt cầu, tôi nổi hết da gà. Không phải vì độ cao, mà vì nghĩ rằng ở chỗ này, chỉ sang năm thôi, dòng xe sẽ chạy 80 km/h thẳng một mạch sang bên kia sông.
Còn thứ tôi chưa trả lời được thì vẫn là câu cũ. Khi hạ tầng xong, dòng xe đổi hướng, và cách người ta nhìn hai bên tuyến cũng khác đi. Nhưng khác đi bao nhiêu, và bao lâu sau mới thấy, thì tôi chưa biết. Tôi chỉ ghi lại những gì mình nhìn thấy hôm nay.
Ngày hai cánh buồm 111 m kia nối được nhịp giữa sông, tôi sẽ quay lại đây và bay thêm một lần nữa.
Xem toàn cảnh công trình
Toàn bộ chuyến bay hôm đó tôi để trong video này: Cầu Nguyễn Trãi bao giờ hợp long? Toàn cảnh 6.200 tỷ vượt sông Cấm.
Những chuyến khảo sát khác tôi đều ghi lại và để trên kênh Dương Invest.
Số liệu trong bài lấy theo hồ sơ dự án cầu Nguyễn Trãi, cập nhật đến đầu tháng 9/2026. Hình ảnh do tôi tự ghi tại hiện trường bằng flycam. Nhận định về tiến độ là quan sát cá nhân, không phải thông tin chính thức từ chủ đầu tư. Nội dung mang tính chia sẻ trải nghiệm cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư.
